Polikistik Over Sendromu (PCOS), üreme çağındaki kadınlarda en sık görülen hormonal bozukluklardan biridir. Yumurtalıklarda çok sayıda küçük kist (folikül) oluşması, erkeklik hormonlarının (androjen) fazla üretilmesi ve yumurtlama düzensizliğiyle karakterizedir. Bu durum genetik yatkınlık, insülin direnci ve çevresel faktörlerin etkileşimiyle ortaya çıkar.
Belirtileri
Belirtiler kişiden kişiye değişir, genellikle ergenlik sonrası başlar:
- Adet düzensizliği (en yaygın belirti: seyrek adet, uzun aralıklar veya adet görememe)
- Aşırı tüylenme (Genital bölge,yüz, göğüs, sırt gibi bölgelerde)
- Sivilce (akne) ve ciltte yağlanma
- Saç dökülmesi (erkek tipi kellik)
- Kilo alma veya zor kilo verme
- Ciltte koyu lekeler (Genital bölge,koltuk altı,boyun, kasıklar, meme altı)
- Kısırlık (yumurtlama sorunları nedeniyle hamile kalmada zorluk)
Nedenleri
Tam nedeni bilinmemekle birlikte:
- Genetik faktörler (ailede PCOS öyküsü varsa risk artar)
- İnsülin direnci (vücudun insülini etkili kullanamaması, androjen üretimini artırır)
- Hormonal dengesizlik (yüksek androjen ve LH hormonu seviyeleri)
Uzun Vadeli Riskler
Tedavi edilmezse tip 2 diyabet, kalp hastalıkları, yüksek tansiyon, rahim kanseri ve depresyon riskini artırır.
Tanı ve Tedavi
Tanı: Kan testleri (hormon seviyeleri), ultrason (yumurtalıklarda polikistik görünüm) ve belirtilerin değerlendirilmesiyle konur.
Tedavi: Tam iyileşme olmasa da belirtiler kontrol altına alınabilir:
- Yaşam tarzı değişiklikleri (sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, kilo verme – en etkili yöntem)
- Doğum kontrol hapları (adet düzenleme, tüylenme ve akne için)
- İnsülin direncini azaltan ilaçlar (örneğin metformin)
- Tüylenme için lazer/epilasyon, akne için cilt tedavileri
- Hamilelik isteniyorsa yumurtlamayı uyaran ilaçlar veya tüp bebek
PCOS yaygın bir durumdur (kadınların %6-13’ünü etkiler) ve erken tanı ile yönetilebilir. Şüpheleniyorsanız kadın doğum uzmanına başvurun. Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye yerine geçmez.